• natalie02b

Bibi zal hangen, alleen wanneer is nog de vraag

Geplaatst door op in Interviews
(c) Ton Koene Ze zou de profeet hebben beledigd. Dus moet Aasia Bibi dood. Verslag van een moderne heksenjacht in Pakistan.

Aasia Bibi wordt vroeg of laat opgehangen, dat is zeker. Een groepje mannen dat een waterpijp rookt aan de rand van haar dorp beraamt een moordplan. Ondertussen drinken ze glazen oranje frisdrank. Alleen wannéér Bibi vermoord gaat worden, is nog de vraag.

Van onze correspondent Natalie Righton
Foto: Ton Koene (inwoners van Ittanwali, het dorp van Aasia Bibi)
Dit artikel werd op 15-08-2011 gepubliceerd in de Volkskrant


Dit is Ittanwali, een streng islamitisch gehucht in Oost-Pakistan, waar geiten los rondlopen door stoffige straten en het woord van de geestelijk leider van de moskee wet is. Aasia Bibi is lid van de enige christelijke familie in het dorp. Zij moet dood, vinden de gelovige moslimmannen.

Het groepje mannen heeft gedeeltelijk al zijn zin. Aasia Bibi zit een dorp verderop vast in een dodencel. Ze is in juni 2009 beschuldigd van het beledigen van profeet Mohammad (blasfemie). Eind 2010 is ze ter dood veroordeeld door een 'vrome rechter'.

Twee prominente Pakistaanse politici die aandacht vroegen voor haar zaak, zijn begin dit jaar vermoord door moslimextremisten. Daardoor kreeg de zaak-Bibi internationale aandacht.

Paus Benedictus XVI en mensenrechtenorganisaties hebben verzocht om vrijlating van de analfabete vrouw. Maar in Pakistan hebben islamitische partijen straatprotesten georganiseerd. Ze dreigen met anarchie als Bibi vrijkomt of als de blasfemiewet wordt aangepast. Een extremistische imam heeft 4.000 euro uitgeloofd aan degene die Bibi ombrengt.

Opknopen aan de hoogste boom
Als het aan de waterpijp rokende dorpsgenoten van Aasia Bibi ligt, wordt ze morgen nog gedood, zeggen ze terwijl ze nog een glas frisdrank inschenken. Mocht het vonnis niet door de staat worden voltrokken, zullen ze haar persoonlijk opknopen aan de hoogste boom.

'Waarom is dat mens eigenlijk nog niet dood?', zegt Qasim Gul in het dorpshuis van Ittanwali. Het duurt de 34-jarige landbouwer te lang. Zijn zwarte ogen glinsteren van woede. Binnenin het dorpshuis staan banken waarop oude mannen luieren. Ze zijn opgetogen als zij Gul horen zeggen dat zij vrome moslims zijn omdat ze Bibi willen doden.

Gul is een van de mannen die Bibi beschuldigt van het beledigen van de profeet tijdens een ruzie met twee vrouwen in het veld, nu twee jaar geleden. Maar hij wil niet specificeren wat Bibi heeft gezegd, want zelfs het herhalen van de woorden zou godslastering zijn.

Voor de duidelijkheid: Qasim Gul was niet bij de ruzie, net zo min als de 2.500 andere volwassen dorpsgenoten. Bibi is veroordeeld tot de strop op basis van een gerucht. Maar dat deert Gul niet. 'Ze heeft bekend dat ze een godslasteraar is, dus moet ze dood. Zo staat het in de Koran.'

Heksenjacht op christen
Een paar stoffige straten verderop vertelt de zus van Aasia Bibi een ander verhaal. Ze opent de houten, kapotte deur van haar huis voorzichtig voor het onbekende bezoek, terwijl ze met een sjaal haar mond en neus bedekt. Ze oogt uitgeput en gespannen. Er staan tranen in haar ogen.

Zus Najma Yunus (31) verontschuldigt zich voor haar verdriet: haar drie maanden oude baby is zojuist gestorven. Toch wil ze graag praten over haar beroemde zus Aasia. Ze gaat naast het babylijkje zitten en steekt van wal. Ondertussen wappert ze vliegen weg.

'Ik ben blij dat u naar mij bent gekomen om het echte verhaal te horen over Aasia. Ze heeft de profeet nooit beledigd en ze heeft ook geen bekentenis afgelegd', zegt ze. 'De imam heeft een bekentenis op papier gezet, die zij moest ondertekenen. Maar mijn zus kan niet lezen.'

Volgens Yunus is er sprake van een moderne heksenjacht op haar zus. Aasia en haar zus zijn leden van de enige christelijke familie in het dorpje Ittanwali. Het vonkje dat het kruidvat rondom Aasia deed ontploffen, was een ruzie over een kopje water.

Bibi was twee zomers geleden bessen aan het plukken in het veld met lokale moslimvrouwen, toen ze water dronk uit het glas van een van de moslimvrouwen, iets dat 'haram' (slecht) zou zijn. Er ontstond ruzie. Vier dagen laten beweerden de moslimvrouwen dat Bibi de profeet had beledigd. Aasia Bibi werd achtervolgd door een woedende dorpsmenigte.

Politici en advocaten zijn bang
Bibi stelt dat ze valselijk is beschuldigd. Critici zeggen dat de Pakistaanse blasfemiewet geregeld wordt misbruikt om persoonlijke vetes te beslechten. Vooral minderheden - zoals christenen - zouden een makkelijk doelwit zijn van de rekbare wet, die voorziet in de doodstraf van godslasteraars. Sinds 1986 zijn al duizend mensen aangeklaagd wegens blasfemie.

Het verhaal van Aasia Bibi heeft het publieke debat in Pakistan aangewakkerd om de blasfemiewet aan te passen. Maar het is een gevoelig en riskant onderwerp, waardoor politici de kwestie liever negeren. Ze zijn bang vermoord te worden of hun macht te verliezen.

De advocaat van Bibi, Rai Muhammad Ajmal, uit later in zijn kantoor met stapels paperassen wél zijn twijfels over de aanklacht tegen zijn cliënt. 'Ze heeft tegenover mij nooit bekend dat ze de profeet heeft beledigd. Het enige bewijs is de papieren bekentenis die de imam heeft opgesteld.'

De advocaat vindt een veroordeling van Bibi 'onlogisch'. Volgens hem was de streng gelovige rechter - Nawid Iqbal - bevooroordeeld. Hij zou het dorp Ittanwali hebben bezocht vóór de uitspraak. 'De rechter had toen al besloten deze vrouw te veroordelen', zegt de advocaat.

Maar de advocaat aarzelt om de dorpelingen van Ittanwali te beschuldigen van misbruik van de blasfemiewet. 'Ik denk niet dat een moslim in staat is om over zoiets ernstigs te liegen.' Volgens Bibi zijn haar beide advocaten voorzichtig, omdat ze worden bedreigd.

Familie ondergedoken
Ook de familie van Bibi loopt gevaar. Haar echtgenoot, zijn tweede vrouw en hun vijf gezamenlijke kinderen zijn op de vlucht. Ze willen niet met journalisten praten uit angst dat hun schuilplaats wordt ontdekt. In december vertelde echtgenoot Ashiq Masih nog dat hij doodsbedreigingen ontvangt.

Zus Najma zou ook graag het dorp Ittanwali verlaten, maar zegt geen geld te hebben om dat te realiseren. 'In zekere zin zit ik hier gevangen', zegt ze. De dorpelingen verzekeren echter dat Najma en haar gezin geen blaam treft en dat ze mogen blijven. Najma: 'Ik wil weg. Als u mij meeneemt, pak ik mijn spullen en ga ik nu mee.'

De kans dat Bibi werkelijk wordt opgehangen door de Pakistaanse staat is ondanks alles klein. Tot nu toe is het doodvonnis voor blasfemie weliswaar opgelegd, maar nog nooit uitgevoerd door de staat.

Bibi's kans om ooit vrij te komen, is eveneens klein. Haar advocaat schat dat haar zaak op zijn vroegst over tien jaar in hoger beroep wordt behandeld. 'Dit soort zaken slepen decennialang voort. Hoe dan ook, ze is waarschijnlijk veiliger in de cel, dan daarbuiten.'

Enkele tientallen verdachten van godslastering zijn al gedood in de cel of daarbuiten, zeggen mensenrechtenactivisten. Onder de doden zijn niet alleen verdachten, ook familie, politici en zelfs een rechter.

Geen genade
Bij de dorpsmoskee van Ittanwali vinden we ook geen genade voor het lot van Bibi en haar familie.

Maqsood Ahmad Masum is een van de drie imams van Ittanwali én een van de drijvende krachten achter de aanklacht tegen Bibi. De circa 40-jarige imam draagt een lange baard en kijkt geërgerd. 'Aasia Bibi heeft bekend dat ze een godslasteraar is, dus ze moet dood.' Dat zijn collega-imam de bekentenis voor haar opschreef, doet er volgens hem niet toe.

'Stel niet van die domme vragen', zegt hij daarover. De imam vertelt dat de dorpelingen van Ittanwali 'juichten van vreugde' toen ze Bibi's doodsvonnis hoorden. 'Het hele dorp vierde feest.'

Volgens hem zal Bibi hoe dan ook boeten. Als ze in hoger beroep wordt vrijgesproken, zullen moslims het recht in eigen hand nemen, beweert de imam. 'Elke respectvolle moslim zal haar alsnog willen doden. Ook in dit dorp zou niemand daar een seconde over aarzelen.'

Zou de imam de honneurs zelf waarnemen om Bibi te doden? 'Jazeker', zegt hij beslist. Genade voor godslasteraars hoort volgens hem niet tot de mogelijkheden. 'Dat staat niet in de Koran.'

Dan excuseert de imam zich. Het is tijd voor het middaggebed. Hij loopt boos richting moskee. Even later horen we uit de luidsprekers. 'Allah Akbar!' - God is groot.


INTERVIEW: AASIA BIBI VANUIT DE DODENCEL
Bibi: 'Verlos mij, ik ben elke dag stervende'

'Ik ben ziek. Ik heb het gevoel dat ik stik tussen deze vier muren. Als ik 's morgens wakker word, bedenk ik telkens dat het mijn laatste dag kan zijn en dan moet ik huilen. Om mijzelf, om mijn man en kinderen.'

Het zijn de wanhopige woorden van Aasia Bibi vanuit haar dodencel in de Pakistaanse gevangenis in Sheikhpura. Ze gaf voor zover bekend alleen een uitgebreid interview aan de Italiaanse krant La Repubblica.

Bibi leeft in afzondering, vertelde ze afgelopen maart aan La Repubblica. Ze kan haar cel niet verlaten - zelfs niet om te luchten - omdat ze vreest te worden vermoord. 'Ik heb geen enkele misdaad begaan maar iedereen in deze gevangenis kijkt naar me alsof ik de afschuwelijkste persoon ter wereld ben.

'Ik ben bang, doodsbang. Ik maak mij het meeste zorgen om mijn dochters, die lijden met mij. Het voelt alsof mijn hele familie is veroordeeld. Ik zou hen een veiliger leven willen bieden, buiten Pakistan.

'Maar ik weet dat ik niet lang genoeg zal leven om deze toekomst mee te maken. Zelfs als de rechter beslist dat ik onschuldig ben en ik vrij kom, weet ik dat ik dit niet zal overleven. Ook mijn familie niet. De extremisten laten ons nooit in vrede leven: ik ben een te uitgesproken vrouw. Maar mijn geloof is sterk.

'Mensen hebben mij verteld dat er verhitte debatten zijn gevoerd over mijn zaak. Ik ben daar dankbaar voor. Maar ik ben doodsbang voor degenen die hun leven riskeren voor mij. Twee politici die mij openlijk hebben gesteund, zijn nu dood. Ik bid iedere dag tot God dat de mensen die mij steunen niets overkomt.

'Ik voel mij gefrustreerd. Mijn leven is tot stilstand is gekomen. Ik wacht wanhopig om uit deze gevangenis te komen. Ondanks de risico's, vraag ik hulp aan iedereen die denkt iets te kunnen doen.'

NASCHRIFT: HET PAKISTAANSE MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN IN DE PROVINCIE PUNJAB, VERANTWOORDELIJK VOOR DE ZAAK-BIBI, WILDE NIET REAGEREN.