• natalie02b

De laatste eskimo's

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene

Niet alleen het ijs smelt weg op de Noordpool, ook de traditionele eskimocultuur dreigt als sneeuw voor de zon te verdwijnen. 

GJOA HAVEN Het is min 50 graden Celsius, maar Jacob Atkichok (66) zweet als een otter en doet zijn jas uit. De oude eskimo draagt een jas en broek van hondenvacht en bouwt een iglo. Dat is zwaar werk.

Eerst tekent Jacob een cirkel op de plek waar de iglo moet komen. 

  

 

(c) Ton KoeneDaarna snijdt hij met een roestige zaag blokken ijs ter grootte van ongeveer een kussen uit de grond. Rondom hem ontstaat een cirkelvormige muur van ijs. Het dak is de lastigste klus: hoog boven zijn hoofd tilt Jacob de 10 kilo zware blokken, en hij houdt ze vast tot ze zijn vastgevroren aan de rest van het bouwwerk. Na twee uur staat hij er al: een witte halve bol, eenzaam op een uitgestrekte witte poolvlakte, de zon laag aan de horizon.

(c) Ton KoeneGeboren in een iglo

Jacob woont in Gjoa Haven, een dorpje in het uiterste noorden van Canada, waar een gemeenschap leeft van 1.200 Inuit - zoals de eskimo' s zich in die streken noemen. Jacob is een van de laatste Inuit die nog in dierenhuiden rondlopen en weten hoe je een iglo bouwt. Hij is 'op het land geboren', zoals hij zelf zegt, in een iglo dus. Daar leerde hij van zijn vader zeehonden jagen, ijsvissen, de hondenslee besturen en iglo' s bouwen. Zijn vader leerde het weer van zijn opa en zo werd de kennis generaties lang doorgegeven. Maar nu dreigt de traditionele Inuitcultuur samen met het poolijs langzaam te verdwijnen.

(c) Ton Koene Eskimokinderen dromen van cola en friet

De nieuwe generatie Inuit in Gjoa Haven is geboren in houten huizen en opgegroeid met televisie, computerspelletjes, blikjes cola, friet en sneeuwscooters. De Inuitkinderen van nu hebben geen idee hoe ze een iglo moeten bouwen. Laat staan dat ze weten dat je kunt koken op zeehondenvet of dat je hun bloed moet drinken als je onderkoeld bent. De Inuitkinderen van nu doen de kachel aan als ze het koud hebben. (c) Ton Koene

 Eerste contact met blanken

Hoe dat allemaal zo is gekomen? De Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen legde in 1903 als eerste met zijn schip de Gjoa aan in wat hij 'het mooiste haventje ter wereld' noemde. Hij trof in Noord-Canada een kleine Inuitgemeenschap aan die rondliep in de nu voor ons bekende dierenhuiden en die woonde in hutjes van ijs, de iglo's. Ze aten hun vlees en vis rauw en leefden als nomaden op de sneeuwvlaktes.

.... 

Lees het volledige artikel in de Volkskrant van 11-05-2009. Klik hier voor de pdf.

Het artikel verscheen op 14-08-200 ook in de Belgische krant De Morgen.

Mijn reis naar de Noordpool is onderdeel van een kinderboek dat ik aan het maken ben over klimaatverandering. Werktitel: ' Help! Mijn iglo smelt'. Verwacht: september 2009. Foto's Ton Koene.