• natalie02b

I-Tunes winkels veroveren Kunduz

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene KUNDUZ – Sinds de Taliban zijn verdreven uit Kunduz-Stad mogen muziek en films weer beluisterd en bekeken worden. Maar bij gebrek aan internetkennis lukt het de meeste jongeren van Kunduz niet om de laatste hits zelf te downloaden.

Daarom zijn overal in het centrum van Kunduz provisorische I-Tunes winkeltjes ontstaan. Op de stoep staan rijen computers die worden bemand door jonge wizkids. Voor een paar centen zetten ze ringtones, liedjes en films op je mobiele telefoon of een USB-stick. Om hen heen boerkavrouwen, mannen met tulbanden en kebabgrillers.

Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Jongens met computers op straat in Kunduz)
Dit artikel werd op 17-04-2012 gepubliceerd in de Volkskrant


Een bundel met duizend liedjes kost 50 Afghani (75 eurocent) op de bazaar in Kunduz. Een stukje plastic ter grootte van een vingernagel met daarop de duizend liedjes (1 Gigabyte) past in elk oud Nokia-toestel dat de meeste Afghanen in Kunduz hebben. Ze lopen nog een beetje achter, geeft handelaar Jawad Ahmad (23) toe, want de illegale muziekwaar is nog niet leverbaar voor I-Phone. Maar goed, zo’n modern toestel heeft dan ook nog ‘geen enkele jongere in Kunduz’.

Bestsellers
Op 1 Gigabyte passen ook drie of vier films. Die verkoopt Jawad ook als pakketje voor 75 eurocent. Soms zie je jongeren in Kunduz minutenlang naar hun mobiel staren. Ze kijken naar Rambo. Ook actiefilms met Jean Claude van Damme en The Matrix zijn populair. ‘Afghanen houden van Amerikaanse vechtfilms’, zegt verkoper Jawad. ‘Dat zijn mijn bestsellers.’

De populairste liedjes in Kunduz zijn opvallend genoeg niet Amerikaans. Dat komt vermoedelijk omdat liedjes veelvuldig worden gebruikt als ‘ringtone’ op mobiele telefoons. Je moet natuurlijk niet per ongeluk naast een Talibanstrijder staan als ‘We are the Champions’ afgaat op je mobiel. Nee, het populairst in Kunduz zijn mede daarom Indiase en Afghaanse muzikanten, met namen als Ajmal Omed, Shafiq Mureed en Ahmad Zahir (de Elvis Presley van Afghanistan).

Taliban-hits
Ook Taliban doen mee aan de ringtone-trend in Kunduz. Op de bazaar is met enige moeite de laatste illegale Talibanhit verkrijgbaar voor 10 Afghani  (15 eurocent). Een stem zingt: ’De Amerikanen bezetten ons land, ze moeten weg. Wij staan aan de goede kant. Zie de mannen met de blauwe ogen vertrekken al! De Taliban komen terug!’

Het Talibanliedje kan ook met videoclip geleverd worden, met beelden van zelfmoordaanslagen, gevechten en dode burgers of Talibanstrijders. Vorig jaar was dé rage een Talibanfilmpje waarop een jongen en een meisje uit Kunduz werden gestenigd wegens overspel. Vrijwel elke jongere in Kunduz had het op zijn mobiel staan – en heeft het nog steeds.

Vieze filmpjes
Ook ‘vieze plaatjes en filmpjes’ – voor Afghaanse begrippen dan - worden stiekem verhandeld in de I-Tunes stores van Kunduz of door jongeren onderling. Op zo’n filmpje is bijvoorbeeld een volledig aangeklede Afghaanse prostituee (met hoofddoek) te zien, die met een man praat over wat een nacht seks kost (5000 Afghani, 75 euro). Vrienden sturen de beelden volop naar elkaar door via hun mobiel: moet je nou zien!

Ook beelden die in Westerse ogen volledig onschuldig zijn, vinden gretig aftrek via de provisorische I-Tunes stores van Kunduz. Zoals een filmpje van een Afghaanse vrouw die een sigaret rookt. Of van vrouwen die met elkaar dansen op een bruiloft (mannen en vrouwen worden strikt gescheiden op Afghaanse trouwerijen, dus die beelden kennen jongens niet).

Driehonderd handelaren
Op een van de straathoeken in Kunduz-Stad probeert handelaar Khalid (18) de verslaggeefster van de Volkskrant een liedje van de populaire vrouwelijke zangeres Farzana Naz aan te smeren (7,5 eurocent). Het groepje omstaanders – jongens – begint te gieren van het lachen. ‘Nee Khalid, dat liedje is niet populair om de muziek, maar omdat Farzana een lekker wijf is!’. Khalid loopt rood aan van schaamte. De liedjes die Khalid verkoopt kunnen ook met videoclip geleverd worden. Zo werd Farzana een hit in Kunduz.

De handelaren Khalid en Jawad hebben elk zo’n twintig betalende klanten per dag. Dat levert 15 euro op. Daar gaan nog wel de kosten vanaf voor de winkeleigenaar van wie ze stroom aftappen voor hun computer. Jawad: ‘Toch is het een goede business. Ik kan er goed van leven.’ Voordeel van de handel is dat een eigen winkel niet nodig is, een oude computer van 150 euro op een straathoek volstaat. Er zijn naar schatting twee- tot driehonderd I-Tunes handelaren in Kunduz die zo voorzien in hun levensonderhoud.