• natalie02b

In Kunduz kijken ze niet op van een 'boem'

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene Wat staat de Nederlandse politietrainers te wachten in Kunduz?

KUNDUZ-STAD - Morgen vertrekken de eerste Nederlandse politietrainers naar Kunduz. De veiligheidssituatie is verslechterd, blijkt uit de reeks aanslagen die elke dag groeit.

Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (politieagenten in Kunduz)
Dit artikel werd op 04-07-2011 gepubliceerd in de Volkskrant


Als de zon opkomt in Kunduz worden we gewekt door het geluid van een explosie. Een luide 'boem'. De inwoners van Kunduz-Stad kijken er al niet meer van op. Enkele nieuwsgierigen nemen een kijkje op de plek des onheils, bij de ingedeukte deur van een woonhuis. De meesten gaan door waarmee ze bezig waren. De slager slacht zijn geiten, de benzinepomphouder tankt auto's vol.

Kunduz wordt wekelijks opgeschrikt door aanslagen. Dit keer was het hoofd van het wervingskantoor voor politieagenten, Saeed Ibrahim, het doelwit. Een bom ging af toen hij van huis naar kantoor reed. Ibrahim bleef ongedeerd, vijf Afghanen raakten gewond.

Een paar dagen eerder werd een Duits militair konvooi aangevallen, toen de generaal in een van de tanks zat. Twee dagen daarvoor eiste een fietsbom op de markt in het district Khanabad zeker tien levens.

Dodenlijst
De Afghaanse provincie was relatief rustig toen de keuze voor een Nederlandse trainingsmissie in Kunduz begin dit jaar werd gemaakt. De veiligheidssituatie is sindsdien verslechterd, blijkt uit de reeks aanslagen die elke dag groeit. Deze week kwam daar de mededeling van de Taliban bij dat Nederlandse trainers in Kunduz op hun dodenlijst staan.

Bewoners zeggen dat er na de moord op de provinciale politiechef Said Khail in maart meer aanslagen zijn. 'Het is elke week raak', zegt slager Mohammad Azim (25) op de markt van Kunduz. Nee, hij is niet bang. Snoepverkoper Rahmatullah (50) wel, hij voelt zich 'steeds onveiliger'.

Wat de Nederlandse trainers te wachten staat als ze deze week arriveren? 'Zelfmoordaanslagen en bermbommen vormen een probleem. Het is mogelijk dat Nederlanders daar slachtoffer van worden. Er gaan mensen dood hier', zegt de nieuwe politiechef van de provincie. Zijn kantoor wordt zwaar bewaakt, nadat zijn voorganger werd opgeblazen.

'Als de Nederlanders in hun tanks blijven zitten, voorzie ik weinig problemen', zegt de 24-jarige hulpverlener Wahid (niet zijn echte naam). 'Maar als ze over de bazaar lopen, zijn ze een gemakkelijk doelwit'. De Nederlanders zijn het kwetsbaarst als ze lang stilstaan bij een politiepost of zich te voet door de stad begeven.

Extra terroristen
Wahid verwoordt het dubbele gevoel over de komst van de Nederlanders, dat onder veel stadsgenoten leeft. Ze zijn blij met de extra training voor hun agenten, omdat ze zich niet heel veilig voelen. Maar ze vrezen ook dat de komst van extra buitenlanders meer zelfmoordterroristen aantrekt. Als we Wahid thuis bezoeken, controleert hij goed of niemand de buitenlandse verslaggever naar binnen ziet gaan.

'Wat doe ik als ik de Nederlanders straks door de straten van Kunduz-stad zie patrouilleren?, vraagt een 30-jarige leraar zich af, terwijl we bij hem thuis thee drinken op Oosterse tapijten. 'Ik ga daar niet met mijn kinderen naast lopen. Het risico is groot dat Nederlanders worden aangevallen en dat ik ook gewond raak.'

De gouverneur van Kunduz en, in mindere mate ook de politiechef, durven hun huis nauwelijks nog uit, vertelt een lokale journalist. 'De gouverneur woont maar enkele tientallen meters van zijn kantoor, maar hij is daar zelden. Hij vermijdt afspraken waarvoor hij moet reizen.'

Het is niet vreemd dat de autoriteiten in Kunduz bang zijn: vooral hooggeplaatste figuren zijn de afgelopen tijd uitgeschakeld. In februari kwam de districtsgouverneur van Char Dara om, in maart de politiechef van Kunduz en in mei de hoogste politiechef van Noord-Afghanistan.

Nieuwe strategie
Maar de kracht van de Taliban en andere gewapende groepen in Kunduz moet niet worden overdreven. In 2010 waren er nog duizend tot vijftienhonderd Taliban-strijders in Kunduz. Inmiddels zijn veel van hen gedood, gevlucht of overgelopen, waardoor een hardcore groep van 250 strijders over is. Veel regio's in Kunduz zijn door de politie en het leger 'schoongeveegd'.

De meeste opstandelingen in Kunduz gaan directe vuurgevechten uit de weg. Ze plegen nu vooral zelfmoord- en andere bomaanslagen.

'Hun nieuwe strategie is succesvol. Ze hebben belangrijke mensen in de regio gedood, dat betekent dat ze nog sterk zijn', zegt de lokale journalist. De autoriteiten zien in de nieuwe aanvalsstrategie juist een zwaktebod: de laatste stuiptrekkingen van een ernstig verzwakte terreurgroep.

'In 2010 waren hele dorpen in Kunduz in handen van de Taliban. Nu zouden de Taliban in groepjes van vijf tot tien man opereren. Ze reizen niet samen, maar schuilen individueel bij familie of sympathisanten. Overdag slapen ze, 's nachts komen ze samen om een bom te plaatsen.

Moeilijk signaleren
Opstandelingen houden onderling telefonisch contact, vertelt een lokale journalist die contact heeft met terreurgroepen. 'Maar ze bewegen zich als individuen, waardoor ze moeilijk te signaleren zijn.'

Bij de politiepost aan de rand van de Kunduz-stad, dicht bij het Nederlandse kamp, weten ze dat goed. Hier passeren elke dag honderden auto's die mogelijk verdacht zijn. Ze worden door de mannen van politiecommandant Mohammad Aju (32) gecontroleerd op explosieven. 'Onze prioriteit is voorkomen dat een zelfmoordterrorist de stad inkomt.' Maar in de praktijk lukt dat soms toch. De Nederlandse trainers zijn welkom bij zijn politiepost, zegt Aju. 'Nederlandse trainers zijn professioneel. We kunnen van hen leren.'

Hij denkt dat het wel meevalt met aanslagen op trainers. 'De laatste aanslag bij deze politiepost was in september 2010. Het is relatief veilig hier. Soms is er een zelfmoordaanslag, ja. Maar wij beloven dat we de Nederlanders beschermen. Inshallah - als God het wil.'