• natalie02b

Kabul werft agentes met TV-show

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene KUNDUZ - Op een zandweg aan de rand van Kunduz-Stad laat Fariba (38) zien waarom het zo belangrijk is dat ook vrouwen politieagent zijn in Afghanistan. Bij een drukke controlepost fouilleert ze passerende dames in boerka en zegt zonder schroom: ‘Ik kijk of ze een bom bij zich heeft. Of ze een zelfmoordterrorist is en of ze kogels in haar zakken heeft.’ 


Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Agente Najiba werkt in Kunduz, Afghanitan)
Dit artikel werd op 11-04-2012 gepubliceerd in de Volkskrant

De uitzending van Nieuwsuur op 10-04-2012 is hier terug te zien

Berucht zijn de vrouwen die drugs onder hun boerka mee smokkelen in auto’s, vertelt ze. De mannelijke bijrijder geeft bij het zien van politieagenten in de verte regelmatig snel een pakketje drugs aan zijn vrouw in de hoop dat zij niet gefouilleerd zal worden. Daar kom Fariba van pas. De laatste keer dat ze iets vond was ongeveer tien of twintig dagen geleden. Hasj, opium, kogels.

Als vrouwelijk agent is Fariba de enige die de bevoegdheid heeft om verdachte vrouwen te fouilleren. Haar mannelijk collega’s mogen onder geen beding aan de boerkavrouwen komen: dat zou tot eerwraak leiden in Afghanistan. Tientallen arrestaties heeft Fariba al verricht.

Maar in het conservatieve Afghanistan ligt het zeer gevoelig voor vrouwen om voor het politievak te kiezen. In veel families rust er een taboe op. Vrouwen horen voor het huishouden en de kinderen te zorgen, is de heersende opvatting. Fariba is een uitzondering. Fariba was als kind al gek op politie-uniformen en werd na de val van het Talibanbewind in 2001 een van de eerste vrouwelijke agenten van Afghanistan. Ze kreeg onlangs een 2-weekse bijscholing van de Nederlandse politietrainers in Kunduz. Het was ongeveer de twintigste cursus die ze volgde.

TV-soap
Een nieuwe politieserie op nationale televisie moet het aantal Afghaanse vrouwen dat kiest voor het politievak nog verder omhoog stuwen. De soap komt vanaf deze zomer op de buis. Op dit moment is slechts drie procent van de politieagenten in Afghanistan vrouw. In Kunduz, met 1 miljoen inwoners, durven slechts 27 dames het aan om agent te zijn.

Hoofdrolspeler in de nieuwe 20-delige dramaserie getiteld ‘Inspecteur Amanullah’ is  actrice Saba Sahar, een beroemdheid in Afghanistan. Ze speelt in de soap de baas van Amanullah.  

Vrouwelijke hoofdrol

Actrice Sahar (circa 35 jaar) is net zo’n feministe als agent Fariba: ‘De islam staat het toe dat mannen een vrouwelijke baas hebben. Wij willen laten zien dat dit ook in Afghanistan kan’, zegt Sahar, staand voor haar stoffige kantoor in hartje Kabul. Met een dikke laag make-up en glamour kleding springt ze eruit in het straatbeeld van de anders zo grauwe hoofdstad. Ze vertolkt op televisie een voorbeeldfunctie, weet ze: ‘De politiechef van inspecteur Amanullah moest een vrouw zijn die heel dapper haar werk verricht. Ze is nergens bang voor, net als ik.’

In de serie wordt ‘agente Sahar’ neergeschoten door criminelen of Taliban. In de montagekamer laat de actrice – tevens regisseur van de serie - ons tv-clips zien die net zijn opgenomen. We zien Sahar bloedend op de grond liggen. Kosten noch moeite zijn gespaard om de ‘dagelijkse realiteit’ van het vak van een Afghaanse agent na te bootsen, vertel ze. De figuranten dragen echte politie-uniformen en wapens. Losse flodders klinken als geweerschoten en de wond op Sahar’s arm lijkt net echt bloed.

Hotline bellen
De politieserie wordt gefinancierd door Duitsland en mede gesteund door de Europese politiemissie in Afghanistan (Eupol). Voor deze organisatie werken ook Nederlandse politietrainers. ‘Wij steunen deze serie voornamelijk door toestemming te regelen om te mogen filmen op politiebureaus, controleposten en andere plekken waar je normaal wegens veiligheidsmaatregelen geen filmopnames mag maken’, zegt Hans Houwen, de baas van de Nederlandse politietrainers van Eupol.

‘We hebben bewust gekozen om een vrouw een leidinggevende rol te geven. We willen met deze serie duidelijk maken dat Afghanistan behoefte heeft aan vrouwelijke politieagenten’, aldus Houwen. Eupol hoopt uiteindelijk dat vrouwen door de tv-serie worden gestimuleerd om zich aan te sluiten bij de politie. Er is een telefoonnummer ingesteld waar vrouwelijke kandidates naartoe kunnen bellen.

Meer dan fouilleren
De makers van de serie benadrukken dat ze ook willen laten zien dat vrouwelijke agenten in Afghanistan niet alleen ingezet worden voor het fouilleren van voorbijgangers, maar ook voor recherchewerk, forensisch onderzoek, bij huiszoekingsacties en patrouilles op straat. Dus eigenlijk door de hele Afghaanse politieorganisatie heen.

Fariba, agente in het echte leven in Kunduz, lijkt een voorbeeld van hoe het moet. Zij doet veel meer dan alleen fouilleren: ze gaat regelmatig mee op patrouille of huiszoekingen in Kunduz en arresteert dan vrouwelijke verdachten. Een paar keer lag ze onder vuur toen ze nog voor de narcoticabrigade werkte. Fariba kan goed schieten: ook bij de Nederlandse opfriscursus kwam ze als beste schutter uit de bus. Ze kregen er een oorkonde voor van de politiechef van Kunduz. Fariba is er trots op: ‘Als ik tegenover een sterke kerel sta, kan ik mij verdedigen met een wapen.’

Bedreigd door Taliban
Het is gevaarlijk voor Afghaanse vrouwen om bij de politie te werken, erkent ook Eupol-trainer Hans Houwen. ‘In de Nederlandse maatschappij zijn er mensen die ruimdenkend zijn en die hebben er geen moeite als vrouwen zo’n functie uitoefenen. Maar de boeren, herders, winkeliers en mensen die thuis zitten in Afghanistan, dat zijn mensen die er moeite mee hebben. Ook Taliban hebben andere ideeën over de werkzaamheden van een vrouw.’  

Agente Fariba vertelt omringd door bewapende collega’s hoe haar huis een keer door de Taliban werd geplunderd. ‘Ze waren gekomen om mij te vermoorden. Ze konden mij niet te pakken krijgen, want ik vluchtte van de ene binnenplaats naar de andere. Ik had een jutezak over me heen getrokken om mij te verstoppen.’ De redding van Fariba was dat ze naar haar collega’s van de politie belde. ‘Zij hebben toen mensen gestuurd en de belagers werden gearresteerd en meegenomen.’ Ondanks het gevaar peinst Fariba er niet over om te stoppen met haar werk: ‘Ik ben niet bang, niet voor een bom of voor de Taliban. Zolang ik leef moet ik van mezelf bij de politie blijven werken. Ik wil de gemeenschap dienen.’

Sterke vrouwen
Actrice Sahar is ook een paar keer bedreigd door de Taliban vanwege haar televisiewerk en vertolking van de rol van vrouwelijke agent. ‘Maar ik ben niet bang. Ik vertrouw op Allah en ga door met wat ik doe.’ De actrice is in haar jongere jaren ooit opgeleid als agent en volgde een prestigieuze commando-opleiding in India, waardoor ze met alle soorten wapens kan schieten. Sahar: ‘Vrouwen in Afghanistan voelen zich veroordeeld in hun lot en vinden dat ze nergens toe in staat zijn. Wij willen het tegenovergestelde laten zien.’

Dit is de laatste aflevering van een 3-delige serie over Kunduz van de Volkskrant en Nieuwsuur.