• natalie02b

Koran-incident kan fataal zijn voor imago Westen

Geplaatst door op in Achtergronden

(c) Ton Koene De koranverbranding op een Amerikaanse legerbasis in Afghanistan sterkt veel Afghanen in hun beeld van de Amerikanen als bezetters en vijanden van de islam.

De massale volkswoede over het verbranden van korans in Afghanistan komt op misschien wel het slechtst mogelijke moment voor de internationale gemeenschap. Het eerder aangekondigde einde van de militaire missie in Afghanistan, in 2014, kan hierdoor weleens in een heel ander daglicht komen te staan.

Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Nederlandse trainers in Kunduz)
Dit artikel werd op 27-02-2012 gepubliceerd in de Volkskrant

Na een week van protesten trokken honderden Afghanen ook dit weekeinde weer door de straten - van Kabul tot Kunduz - en scandeerden leuzen als 'Dood aan Amerika' en 'Lang leve de islam'. Twee NAVO-militairen die zaterdag zijn doodgeschoten in Kabul, zijn vermoord door een Afghaanse politieagent. Donderdag was het ook al een Afghaanse militair die het vuur opende op twee Amerikaanse collega's. De twee Afghanen waren zo boos over de koranverbranding dat ze een wapen trokken tegen hun 'bondgenoten'.

Het verbranden van de heilige boeken duurde 5 minuten, maar kan de tienjarige inspanningen van de internationale gemeenschap om stabiliteit te creëren in Afghanistan ernstige schade berokkenen. In het land waar Amerikanen ooit als bevrijders werden onthaald, hebben de meeste westerlingen inmiddels de reputatie van bezetters. Ongelovige bezetters nog wel, die erop uit zouden zijn de islam in Afghanistan te gronde te richten.

Zelfs de bondgenoten van de Amerikanen - de Afghaanse militairen en politieagenten - beginnen in toenemende mate zo te denken. Een westerse journalist in Kabul zei dit weekeinde dat hij op straat niet zozeer bang is voor de demonstranten als wel voor politieagenten. 'Voor je het weet opent er een uit frustratie het vuur op je.'

Complottheorie
Dat westerlingen in Afghanistan zijn om de islam te vernietigen - en daarom dood moeten - is niet een complottheorie van een paar boze demonstranten deze week, maar een wijdverbreid geloof onder de meeste Afghanen, van straatverkoper tot politicus en agent.

Achter de veronderstelling van islamhaat bij de Amerikanen zit een redenering: Afghanen kunnen niet geloven dat de VS, met al hun technologie en wapens, in tien jaar niet zouden kunnen winnen van de Taliban. Er moet dus een andere reden zijn waarom de Amerikanen in hun land zijn. In een land waar weinigen scholing hebben genoten, wenden mensen zich tot de imam voor een verklaring. Die selecteert frasen uit de Koran waarin staat dat ongelovigen erop uit zijn moslims te vermoorden en de islam te gronde te richten.

Maar wie wil snappen waarom de koranverbrandingen deze week zoveel woede veroorzaken doet er goed aan niet alleen naar het religieuze argument te kijken.

Frustratie voedt haat
Natuurlijk, het verbranden van het heilige boek ligt zeer gevoelig; het volk ervaart dit alsof het woord van Allah zelf wordt verbrand. Maar dat er zoveel licht ontvlambare boosheid is, heeft ook politieke en economische oorzaken. Afghanen zien een gierende overheidscorruptie; de werkloosheid en armoede zijn groot; en de veiligheid voor burgers slinkt elk jaar. Dat wekt veel frustratie - en het geloof dat Amerikanen niet in hun land zijn om vooruitgang te bieden. Ze vermoeden een dubbele agenda.

De Taliban en religieuze leiders zijn er in tien jaar in geslaagd Amerikanen en andere westerlingen af te schilderen als bezettende macht die onschuldige Afghanen afslachten, het land naar de vernieling helpen en de islam willen vernietigen. De Taliban hebben er alle politieke belang bij Afghanen op te roepen alle buitenlandse 'bezetters' af te slachten, zoals zij afgelopen week deden. Als de buitenlanders vluchten, kunnen de Taliban de overwinning uitroepen. De koranverbranding is een stok geworden om buitenlanders mee te slaan zodat de Taliban weer aan de macht komen.

Fatale klap
De internationale troepenmacht in Afghanistan (ISAF) wordt in 2012 dus als veel vijandiger ervaren dan aan het begin van de missie. Een incident als het verbranden van enkele korans levert veel meer problemen op dan een paar jaar terug. Het kan het imago van westerse troepen in Afghanistan een fatale klap toebrengen.

De beslissing van ISAF dit weekeinde om alle westerse adviseurs en militairen terug te trekken van ministeries in Kabul, zal in de ogen van veel doorsnee Afghanen duiden op een vlucht. Als ISAF in 2014 grotendeels vertrekt, blijft vermoedelijk níét het verhoopte beeld hangen van buitenlanders die Afghanistan weer vrede en stabiliteit brachten. De buitenlanders zullen worden gezien als verliezers, die met de staart tussen de benen vertrekken.

Dat beeld roept herinneringen op aan de Amerikaanse terugtrekking in 1975 uit Vietnam. Dat is het laatste wat de VS hadden gehoopt te bereiken in Afghanistan.