• natalie02b

Maar hoe zit het dan met veiligheid in Uruzgan?

Geplaatst door op in Achtergronden

(c) Ton KoeneHet geweld in Afghanistan is de eerste vier maanden van 2010 'alarmered' toegenomen, stelden de Verenigde Naties gisteren in een rapport. Dan rijst de vraag: Hoe zit het eigenlijk met de veiligheid in Uruzgan, waar het Nederlandse ministerie van defensie graag over vertelt?

Een Column van Natalie Righton.  

Door Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Een Nederlandse militair houdt 's ochtends vroeg de wacht in Uruzgan)
Dit artikel werd op 22-06-2010 gepubliceerd in de Volkskrant

Wie een tijdje in Afghanistan verblijft, ziet eenvoudig dat het de verkeerde kant op gaat met het land. Op de daken van gebouwen in Kabul verschijnen steeds meer scherpschutters; in het centrum is een ‘ring of steel' geïntroduceerd: om de honderd meter staan zenuwachtige agenten met hun vinger aan de trekker van een mitrailleur.

Buiten de hoofdstad is de veiligheid nog veel slechter. Afgelopen week sprak ik in de zuidelijke provincie Helmand met burgerslachtoffers van de oorlog tegen terrorisme. Op de kinderzaal lagen peuters met afgerukte ledematen. Moeders vertelden over bermbommen van de Taliban, maar ook over Amerikaanse kogels die hun kinderen hadden geraakt. ‘In de naam van Allah, laat er snel vrede komen', huilden ze.

Dit weekend meldden de Verenigde Naties in een rapport dat het geweld in Afghanistan in de eerste vier maanden van dit jaar ‘alarmerend is toegenomen'. Zo steeg het aantal incidenten met bermbommen met 94 procent vergeleken met dezelfde periode in 2009. Impliciet maken de VN gehakt van de positieve berichten die het Pentagon onlangs naar buiten bracht. Vooral in het zuiden nam de onveiligheid sterk toe.

Dan rijst de vraag: hoe zit het eigenlijk met Uruzgan? Volgens Nederlandse Defensiewoordvoerders is de provincie sinds de aanwezigheid van de Nederlanders veel veiliger geworden.

Defensie kan of wil echter geen cijfers overhandigen waaruit dat zou blijken. Wel wijst Defensie graag naar het fors toegenomen aantal hulporganisaties dat in Uruzgan werkt, waaruit zou blijken dat het veiliger is geworden. Een rondgang langs Nederlandse ontwikkelingsorganisaties die in Uruzgan werken, maakt echter duidelijk dat het lang niet allemaal om bonafide clubs gaat. Zo zou een bouwbedrijf zich sinds de komst van de Nederlanders plots hebben geregistreerd als hulporganisatie. Dat is toch geen verbetering te noemen.

'Meer burgerdoden'
Veel wijst erop dat de provincie juist fysiek gevaarlijker is geworden voor burgers. Het aantal burgerslachtoffers in Afghanistan neemt volgens de Verenigde Naties sinds 2007, het eerste meetjaar, constant toe, vooral in de zuidelijke regio waar ook Uruzgan ligt. In 2007 vielen in Afghanistan 1.523 burgerdoden, in 2009 waren het er 2.412.

Exacte cijfers over het aantal burgerslachtoffers per provincie, zoals Uruzgan, zijn er ook, maar geen enkele instantie wil die overhandigen.

De officiële mensenrechtenorganisatie van Afghanistan, AIHRC, wil wel schattingen geven. De conclusie van de gerenommeerde instantie luidt: het aantal burgerslachtoffers in Uruzgan steeg in de afgelopen drie jaar met bijna 60 procent. In 2007 vielen er 76 tot 91 burgerdoden, in 2009 waren het er 121 tot 145. De Taliban doden de meeste burgers, terwijl het aantal doden door buitenlands vuur juist dalende is.

‘Maar dat zegt niets over de algehele veiligheid', zegt een onderzoeker van de AIHRC. ‘Voor een Afghaanse burger maakt het natuurlijk niet uit of hij wordt opgeblazen door de Taliban of door een buitenlandse militair.'

Als het Nederlandse ministerie zegt dat het veiliger is geworden in Uruzgan, doelt het vooral op het gedeelte van de provincie dat ISAF onder controle heeft, de ‘inktvlek'. Maar de provincie Uruzgan is zeker twintig keer zo groot als die inktvlek. Het is bij Defensie niet bekend wat het aantal burgerslachtoffers is binnen de inktvlek, laat staan daarbuiten.

Uruzgan veiliger? De werkelijkheid is dat de provincie grotendeels een zwart gat is voor Defensie. Niemand die het zeker weet.

Natalie Righton is Volkskrant-correspondent in Kabul en Islamabad