• natalie02b

Machtsoverdracht aan Afghanen symbolisch

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene Vanaf 1 juli gaan Afghaanse politieagenten en militairen zelf voor veiligheid zorgen in zeven gebieden in Afghanistan. Een winkelier in Herat: 'Ik ben bang voor chaos.'

HERAT - In het centrum van de West-Afghaanse stad Herat moeten we even zoeken voordat we een bewaker met mitrailleur tegenkomen - een doodnormaal fenomeen in de rest van  Afghanistan. Ook het prikkeldraad dat alle huizen in hoofdstad Kabul omringt, ontbreekt hier op veel plekken.

Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (mannen voor de moskee in Herat)
Dit artikel werd op 16-06-2011 gepubliceerd in de Volkskrant


De oorlog lijkt ver weg in Herat. Kinderen spelen tikkertje in een groen park omzoomd door hoge bomen, verderop eet een gezin een ijsje bij een kraampje. Ballonnen en popcorn zijn ook te koop.

Op de markt wordt vriendelijk gereageerd op buitenlandse bezoekers. 'Welkom', zeggen bebaarde mannen met tulbanden, die wat keuvelen op een bankje voor een moskee. 'Wees gerust, u kunt hier rustig over straat, niemand zal u iets aandoen.'

President Karzai heeft niet voor niets aangekondigd dat deze 'rustige' stad vanaf 1 juli onder controle staat van Afghaanse agenten en militairen. De buitenlandse coalitietroepen (ISAF) - onder leiding van de Italianen - zullen zich voortaan afzijdig houden. In drie jaar tijd zullen zij zich ook terugtrekken uit de rest van de provincie.

Zorgen over Afghaans leger
Een besluit dat wordt toegejuicht door inwoners van Herat, omdat ze graag zelfstandig willen zijn, niet afhankelijk van buitenlandse militaire bescherming. Maar zorgen zijn er ook. Kunnen hun eigen politie en militairen de circa duizend Talibanstrijders in de provincie wel aan?

De stad Herat is rustig, maar er zijn wél problemen aan de randen van de provincie. Daar schuilen Taliban in de bergen. Ze komen soms naar de stad om aanslagen te plegen.

Zoals vorig jaar oktober, toen ze verkleed in boerka het VN-kantoor in Herat probeerden te bestormen. Het mislukte, maar toch: ze waren met wapens het centrum ingekomen, langs alle controleposten van politie en leger.

'Het is goed dat Afghanen het binnenkort weer voor het zeggen hebben in Herat. We moeten niet afhankelijk zijn van buitenlanders', zegt vrachtwagenchauffeur Fazil Ahmad (35). 'Maar wij gewone mensen maken ons tegelijk zorgen of de politie en het leger wel de veiligheid kunnen bieden die ze beloven,' zegt Ahmad.

Mishandeld door Taliban
We staan op een stoffige parkeerplaats voor vrachtwagenchauffeurs in Herat. Elke dag rijden ze hun auto's vol passagiers of etenswaren van het platteland naar Herat-stad.

'Onze auto wordt onderweg vaak aangehouden door Taliban. Ze sleuren ons uit de wagen en schoppen en slaan ons,' zegt chauffeur Abdul Samir (28). 'Soms liggen er bommen in het wegdek. Twee maanden geleden zijn zo meer dan tien burgers omgekomen op de weg naar Kushk Kohna.'

De zorgen van beide chauffeurs worden bevestigd door hun meeluisterende collega's, een stuk of veertig, op de parkeerplaats.

Extra aanslagen
Als we verder lopen naar de markt van Herat, ondertussen mannen met handkarren vol meloenen passerend, horen we soortgelijke zorgen. 'De politie is corrupt en ze hebben te weinig wapens en training om de boel hier straks rustig te houden. Ik bang voor chaos', zegt Mohammad (42) een winkelier in bouwmaterialen, die geen achternaam wil geven. 'Ik ben bang dat de Taliban na 1 juli hun kans grijpen om extra aanvallen te plegen als ze weten dat de buitenlanders ons niet meer helpen.'

Volgens Afghaanse autoriteiten in Herat is dat geen ondenkbaar scenario. ISAF, de Afghaanse legerchef, politiechef en gouverneur van de provincie Herat zeggen desgevraagd dat de Taliban de 'transitieperiode' waarschijnlijk zullen aangrijpen om meer aanslagen te plegen.

Toch zijn de autoriteiten in Herat ervan overtuigd dat de machtsoverdracht op 1 juli zonder al te grote incidenten zal verlopen. 'Herat is niet zelfde als Parijs, dat geef ik toe. We hebben problemen met terroristen', zegt de politiechef van Herat, Said Agha Saqeb in zijn kantoor. 'Maar we kunnen ze aan. We hebben 2.500 politieagenten in Herat en dat aantal zal in drie jaar tijd bijna verdubbelen. Binnenkort krijgen we ook nog eens extra wapens en auto's.'

In de regio zijn tevens bijna tienduizend Afghaanse soldaten gestationeerd, die eventueel kunnen bijspringen.

Geen Taliban-bolwerk
Maar het belangrijkste is: Herat is geen Taliban-bolwerk, aanslagen komen hier zelden voor, zegt de politiechef.

Uit de papieren op zijn bureau vist hij een blaadje met statistieken over de criminaliteit in Herat. Daarop staan diefstal, mishandeling en ontvoering als de meest voorkomende misdaden.

Volgens de politiedata kwam het afgelopen jaar 'slechts' tweemaal een zelfmoordaanslag voor. Het aantal bermbomexplosies is voor Afghaanse begrippen ook relatief laag: 1 à 2 per maand.

'Ons grootste probleem zijn overvallen en kidnappings, dat klopt', zegt winkelier Mohammad, met wie we thee drinken. Terreuraanslagen komen ook volgens hem niet vaak voor in Herat.

Maar dat hoeft ook niet zo vaak te gebeuren om veel angst te zaaien. 'Kijk daar', wijst Mohammad in de verte. 'Bij die rotonde werden afgelopen jaar nog een paar mensen opgeblazen. Als het bij jezelf om de hoek gebeurt, is dat heel eng.'

Onthoofd
We bezoeken een politiepost net ten zuiden van Herat-stad, waar tot anderhalf jaar geleden nog veel problemen waren.

'Er werden mensen onthoofd hier. Maar nu is het rustig', zegt sergeant Qadratullah. 'Natuurlijk gaan de Taliban deze zomer weer proberen aan te vallen. Daar achter de bergen zitten ze', wijst hij. 'Maar we hebben genoeg man. We zijn er klaar voor. De buitenlanders kunnen langzaamaan vertrekken.'

--einde reportage-

KADER: Symbolische overdracht in 7 gebieden
Herat-stad wordt in de praktijk al bijna een jaar beveiligd door Afghaanse politie en militairen. 'ISAF-troepen helpen momenteel vooral met opbouwwerk en incidenteel met luchtaanvallen', verklaart gouverneur Daoud Sabah via zijn woordvoerder. 'De machtsoverdracht is vooral symbolisch.'

Er zal in juli 2011 geen grootschalige terugtrekking van ISAF-troepen zijn. De machtsoverdracht is eerder bedoeld als boodschap van president Karzai en ISAF aan de wereld dat ze serieus zijn over het geven van verantwoordelijkheid aan Afghaanse troepen.

Het is de eerste stap om het vertrek van buitenlandse gevechtseenheden in 2014 mogelijk te maken.

Ook in de andere zes aangewezen gebieden in Afghanistan zal de machtsoverdracht vooral symbolisch zijn. Ook daar hadden Afghanen het grotendeels al voor het zeggen.

Het gaat om de provincies Kabul, Panjshir en Bamyan en de steden Mazar-i-Sharif, Mihtarlam en Lashkar Gah.

Critici zeggen dat Afghaanse veiligheidstroepen nog niet klaar zijn voor de machtsoverdracht. De politie en het leger kampen met veel problemen, waaronder drugsgebruik, corruptie en een hoge uitval onder rekruten.

In veel gebieden is bovendien een tekort aan manschappen.