• natalie02b

Steeds meer gevaar in Uruzgan

Geplaatst door op in Achtergronden

(c) Ton Koene Donderdag was het weer raak: 19 doden bij aanslagen in Tarin Kowt, de hoofdstad van Uruzgan. Een veeg teken, een jaar na het vertrek van de Nederlanders. 

TARIN KOWT - Het gaat niet goed met de veiligheidssituatie in Uruzgan sinds de Nederlanders uit de Afghaanse provincie vertrokken, dit weekeinde precies een jaar geleden.

Van onze correspondent Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Nederlandse militairen in Uruzgan, zomer 2010)
Dit artikel werd op 29-07-2011 gepubliceerd in de Volkskrant


Een groep van drie tot zes zelfmoordterroristen viel donderdag overheidsgebouwen en andere huizen aan in de provinciehoofdstad Tarin Kowt. Op straat werd gevochten, winkeliers sloten haastig hun deuren voor explosies. Er vielen zeker 19 doden en 37 gewonden. Woensdag werd een ambtenaar neergeschoten in Tarin Kowt en dinsdag ging een bom af op de centrale bazaar, waarbij drie doden vielen, onder wie een jongen van 8 jaar.
Dat waren alleen nog maar de veiligheidsincidenten afgelopen week. Volgens gezondheidswerkers in Uruzgan vallen er steeds meer burgerdoden in de provincie - vooral door toedoen van de Taliban. Een toename van 20 tot 50 procent burgerslachtoffers sinds vorig jaar, schat Khan Agha Miakhel, directeur van het provinciale ministerie van Gezondheidszorg.

Groei invloedsgebied

Ondertussen stellen de opvolgers van de Nederlandse militairen juist dat het beter gaat met Uruzgan. Amerikanen en Australiërs namen op 1 augustus vorig jaar het commando over en wisten in die tijd het ene na het andere gebied te 'veroveren' op de Taliban. Ze zagen het invloedsgebied van de Nederlanders in Uruzgan (de zogenoemde inktvlek) tot drie keer zo groot worden. Meer Afghaanse politie en militairen zijn op controleposten gestationeerd buiten de stad. Zij weten naar eigen zeggen met succes de Taliban uit de dorpskernen te weren.
Dat betekent niet dat er in die inktvlek geen aanslagen worden gepleegd of bermbommen afgaan, erkent kolonel Bob Akam, de Amerikaanse commandant van de coalitietroepen in Uruzgan. 'Maar er is wel meer aanwezigheid van overheidstroepen in Uruzgan, met dank aan de Nederlanders die duizenden Afghaanse agenten en militairen hebben opgeleid.' Volgens hem is het sinds vorig jaar veiliger geworden in Uruzgan. De Taliban zouden meer aan de randen van de provincie zitten en nauwelijks directe vuurgevechten durven aan te gaan.

Schietpartijen
Daar valt volgens burgers nogal wat op af te dingen. Inwoners van Tarin Kowt klagen vooral over schietpartijen in de stad. 'Vorig jaar was ik niet bang als ik mijn huis verliet. Maar als ik tegenwoordig naar buiten ga, controleer ik eerst of er niemand staat om mij dood te schieten', zegt Hamidullah (38), kleermaker in Tarin Kowt.
In de stad Chora zijn burgers het negatiefst. 'De veiligheid is verslechterd sinds de Nederlanders zijn vertrokken. Er zijn gerichte moordaanslagen', zegt de 24-jarige boer Ezatullah uit Chora. 'De Taliban zijn veel sterker dan een jaar geleden en er zijn meer bermbommen. De veiligheidssituatie is heel erg slecht', zegt verloskundige Latifa Barakzai (20). Om de streek Chora werd door de Nederlanders hevig met de Taliban gevochten.
Opvallend is dat burgers in de stad Deh Rawod - het derde grote bevolkingscentrum in Uruzgan - afgelopen week positiever waren over hun provincie. 'De veiligheid is sterk verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Er zijn meer professionele militairen en agenten op straat', zegt beveiligingsbeambte Zabiullah (27). Anderen in Deh Rawod zeggen dat er niet zoveel is veranderd in hun provincie, echt negatieve reacties blijven uit. Dit was vóór de grote aanslag in Tarin Kowt.

Raketaanvallen

In de praktijk blijkt dat militairen niet zo zeker van hun zaak zijn in Uruzgan. Deze week werd op het legerkamp regelmatig via een intercom opgeroepen scherfvesten aan te trekken, vanwege mogelijke raketinslagen. In de afgelopen zes weken werden twintig raketaanvallen op het kamp uitgevoerd, meer dan in de zes maanden daarvoor. De Amerikaanse kolonel Akam verbiedt verslaggevers Tarin Kowt zonder militaire beveiliging te bezoeken.
De oorzaak van de verslechtering van de veiligheid in Uruzgan is onduidelijk. De aanslagen passen binnen het beeld van toegenomen geweld in heel Afghanistan.

Tribale verhoudingen

Sommige deskundigen stellen dat de komst van een nieuwe gouverneur en politiechef in Uruzgan de tribale verhoudingen in de provincie op scherp hebben gezet. Beide gezagsdragers komen van buiten Uruzgan en nu zouden lokale krijgsheren hun macht willen tonen door aanslagen te plegen.
Nederlanders hadden oog voor de complexe tribale verhoudingen in Uruzgan en probeerden alle stammen te betrekken bij het bestuur van Uruzgan. Deze zogenoemde 'Dutch approach' is echter onbekend bij de Amerikanen. Kolonel Akam heeft er zelfs nog nooit van gehoord.
De Taliban zouden ook de oorzaak kunnen zijn van de toegenomen onveiligheid in Uruzgan: zij proberen het gezag van Kabul te ondermijnen door gericht aanslagen te plegen. De groep heeft de massale aanslag in Tarin Kowt donderdag opgeëist. Talibanwoordvoerder Qari Yusuf: 'Het doel van de aanslag is om de overheid ten val te brengen.'

Meer vertrouwen in Amerikanen

Sommige burgers en politieagenten in Uruzgan lijken meer vertrouwen te hebben in de Amerikanen dan de Nederlanders om de Taliban te verslaan. 
Ahmed Shah (23), een profvoetballer uit Tarin Kowt zegt: ' De Amerikanen zijn betere vechters dan de Nederlanders.' Een van de politiecommandanten in Uruzgan: 'Nederlanders praten liever dan dat ze vechten.'