• natalie02b

Taliban verliezen mediaoorlog Pakistan

Geplaatst door op in Achtergronden

(c) Ton Koene  De Taliban in Pakistan voeren een imagocampagne, met radiostations en flyers. Maar steeds meer Pakistanen verafschuwen hun bloedige daden.

ISLAMABAD Als een stuk vee wordt de doodsbange man op zijn zij gelegd en wordt hem de strot afgesneden. Met een bot mes, dus het duurt even. Zijn ogen staan opengesperd, het bloed gutst op de grond. Even later houdt een Talibanstrijder het hoofd van het slachtoffer triomfantelijk in de lucht.


Van onze correspondente Natalie Righton
Dit artikel werd op 23-01-2010 gepubliceerd in de Volkskrant
Foto: Ton Koene (Hoesje van dvd met Talibanpropaganda)

Misselijkheid komt op, bij het bekijken van de propaganda-dvd's van de Taliban. Deze dvd's zijn illegaal in Pakistan, maar voor lokale journalisten en Talibansympathisanten zijn ze nog steeds verkrijgbaar op markten in Peshawar. Kosten: 60 rupee per stuk, een halve euro.

Het zijn onder meer dit soort dvd's die de steun van de Pakistaanse bevolking voor de Taliban in rap tempo doen verdampen, vertellen diverse waarnemers. Zij schatten dat 70 procent van de Pakistanen een negatief beeld heeft van de Taliban. Een drastische verandering ten opzichte van 2008, toen slechts 33 procent negatief over de militanten oordeelde, aldus een onderzoeksrapport van het Amerikaanse Pew Research Center.

Het keerpunt in de publieke opinie was volgens de deskundigen een video van Taliban uit de Pakistaanse Swatvallei, die medio vorig jaar opdook. Daarop was te zien hoe de Taliban een tienermeisje zweepslagen geven omdat zij gezien zou zijn met een man die niet haar echtgenoot was.

Het meisje draagt een boerka en ligt met haar buik op de grond, met het gezicht naar beneden. Twee mannen houden haar armen en benen vast, terwijl een derde haar 37 zweepslagen toedient. Het meisje gilt van de pijn.

De video, toen nog niet illegaal, werd herhaaldelijk getoond op nationale televisiezenders en schokte vele Pakistanen. Zij associeerden de Swatvallei tot dan toe met vakanties en hun huwelijksreis, niet met de harde realiteit van de shariawetgeving. Zoiets kwam misschien voor in de tribale gebieden, voor vele Pakistanen iets als een andere planeet, maar toch niet in het district Swat, op slechts enkele tientallen kilometers van de hoofdstad Islamabad?

Dagbladen drukten beelden uit de video af op hun voorpagina. In praatprogramma's op de televisie en in krantencommentaren werd de vraag gesteld: is dit wat Pakistanen willen voor hun land? Voor velen was het antwoord: nee.

Het geslagen meisje werd een icoon voor de Pakistaanse overheid, geschikt om aan te tonen dat de Taliban in hun land verdreven dienden te worden. In de zomer van vorig jaar lanceerde het leger een grootschalig offensief in Swat en daarna in de tribale gebieden. Swat is inmiddels grotendeels ‘heroverd' op de Taliban, in de tribale gebieden wordt nog hard gevochten.

Behalve die grondoorlog voeren het Pakistaanse leger en de Taliban ook een propagandaoorlog. ‘Een oorlog die het leger aan het winnen is', zegt Mohammad Farooq Khan, een liberale waarnemer, die veelvuldig optreedt in nieuwsprogramma's in binnen- en buitenland.

‘Tot april vorig jaar was meer dan de helft van de Pakistaanse burgers pro-Taliban', zegt Khan. ‘Maar na het begin van het legeroffensief in Swat en de tribale gebieden kregen burgers voor het eerst verhalen te horen over gruweldaden van Taliban - en beelden te zien. Sindsdien is de steun voor de Taliban sterk teruggelopen.'

Khan schat dat tegen de 70 procent van de volwassen Pakistanen tegen de Taliban is. ‘Zij zien hen als een grote bedreiging voor hun veiligheid.' Khans inschatting wordt ondersteund door twee grote Amerikaanse opinieonderzoeken die in 2009 werden uitgevoerd.

Dat de Pakistaanse publieke opinie over de Taliban drastisch verandert, is ook het beeld van Rahimullah Yusufzai, Talibanexpert en commentator voor Pakistaanse media en de BBC. ‘De Taliban verliezen de steun van de burgers door hun eigen fouten - de ontvoeringen louter voor geld, de verwoestingen van scholen, de zelfmoordaanslagen en onthoofdingen.'

De Taliban werken ondertussen hard aan een mediaoffensief. Naast de productie van dvd's en cd's , die onder meer dienen om nieuwe rekruten te werven, gebruiken Taliban ook flyers, tijdschriften en radiostations om hun boodschap te verkondigen en hun daden te verheerlijken.

In de tribale gebieden alleen al zouden er zo'n tweehonderd illegale radiostations zijn, die antiwesterse propaganda verspreiden. De stations zijn veelal mobiel, en zenden uit vanuit auto's of soms zelfs vanaf ezelkarren, om de kans op ontdekking te verkleinen.

Pakistaanse journalisten in de grote steden vertellen openlijk dat ze gebeld worden door, of zelf kunnen bellen met Talibanwoordvoerders op geheime locaties, doorgaans omdat die hun versie van het verhaal willen geven als er gevechten hebben plaatsgevonden.

Mede dank zij hun mediacampagne en sterk anti-westerse boodschap genieten de militanten nog wel enige steun onder de bevolking, met name in het tribale Pakistaanse berggebied langs de Afghaanse grens, waar veel strijders van de Taliban en Al Qaida zich schuilhouden.

‘Maar ook in dat gebied is het voor militanten het laatste jaar moeilijker geworden hun mediacampagne te voeren', zegt Khan. ‘Mobiel telefoonverkeer is in veel gebieden onmogelijk gemaakt, dus bellen met journalisten is voor veel strijders al een stuk lastiger geworden.'

Het lijkt erop dat de mediacampagne van de Taliban niet langer voldoende is om de Pakistaanse bevolking voor zich te winnen, stelt ook commentator Yusufzai vast. ‘Ze hebben hun geloofwaardigheid verloren.'