• natalie02b

'Training Nederlanders redde mijn leven'

Geplaatst door op in Reportages

(c) Ton Koene   De door Nederland opgeleide Afghaanse agenten zijn erg tevreden over de politietraining die ze kregen in Kunduz. Ze willen nu graag extra praktijkles. Dat is hun beloofd. Maar in de meeste districten van Kunduz is het te gevaarlijk voor trainers.

Abdul Baqi (28) had net zijn diploma van Nederlandse politietrainers gekregen toen de kogels en raketten hem om de oren vlogen in de Afghaanse provincie Kunduz. Met elf collega's liep hij voetpatrouille door het district Archi, waar Talibanstrijders het vuur openden.

Tekst: Natalie Righton
Foto: Ton Koene (Nederlandse politietrainers geven les in Kunduz
Dit artikel werd op 02-04-2012 gepubliceerd in de Volkskrant
De uitzending van Nieuwsuur op 02-04-2012 is hier terug te zien


Om te ontkomen renden ze zigzaggend door open woestijnlandschap. Dat hadden een paar van hen twee maanden eerder geleerd van Nederlandse trainers. De politiemannen mochten van hun Afghaanse commandant pas terugschieten nadat burgers uit het zicht waren. Baqi vuurde een stuk of zes kogels af, zijn collega's veel meer. Daarna volgden ze de Taliban. Ze kregen hulp van Amerikaanse militairen, maar alle Talibanstrijders ontsnapten.

Wonderlijk genoeg overleefden alle agenten het incident. 'In zekere zin heeft die cursus mijn leven gered. Dat zigzaggen heb ik geleerd van Nederlanders. Het voorkwam dat we werden geraakt.'

Vijf agenten in vuurgevecht
Ook agent Ehsanullah (22) werd na zijn training in het district Archi onder vuur genomen, in een ander incident. In een februarinacht werd zijn politiepost bestookt met kogels en vier raketten. De agenten waren bang, konden de schutters niet zien en schoten terug in het aardedonker. Ook hier weer sloegen de vermoedelijke Talibanstrijders op de vlucht.

Baqi en Ehsanullah zijn twee van de vijf ex-leerlingen van de Nederlanders die na de basiscursus verwikkeld zijn geraakt in een vuurgevecht. Mogelijk zijn het er nog meer. De Volkskrant en het programma Nieuwsuur wisten 31 van de 60 ex-leerlingen te spreken, de rest nam de telefoon niet op of heeft geen telefoon. Opmerkelijk genoeg weet Defensie zelf niet wat het lot is van hun ex-leerlingen. Ze worden niet structureel nagebeld na hun basistraining.

Talibanfilmpjes
Beide Afghaanse agenten willen graag meer praktijkles van de Nederlanders, zodat ze beter leren hoe ze met gevechten en terreurdreiging moeten omgaan. Dat gaat nooit gebeuren, vermoeden ze. Archi is nog te gevaarlijk en onbekend voor Nederlandse trainers. Dat wordt bevestigd door de defensietop in Kunduz.

Ter illustratie hoe gevaarlijk Archi is: Baqi en Ehsanullah vrezen voor hun leven als ze in uniform en in politieauto's rijden. Ze komen in burgerkleding en een civiele auto naar Kunduz-stad. Verslaggevers wordt afgeraden hen op te zoeken in Archi: in de deels onverharde weg naar hun werkplek liggen vaak bommen verstopt. Geregeld worden patrouilles in Archi aan gevallen. Baqi: 'U en de Nederlandse trainers zijn welkom om mee te gaan op patrouille, maar ik kan niet garanderen dat u niets overkomt.'

Bij de eerste ontmoeting - op een onopvallende zandweg aan de rand van Kunduz-stad - is Baqi nog zenuwachtig: 'Is het wel veilig hier?', zegt hij terwijl hij om zich heen speurt naar vijanden. Op hun mobieltje laten ze videofilmpjes zien die circuleren in Archi. We zien tientallen Talibanstrijders brutaal rondrijden in gestolen politieauto's, dat gebeurde zo'n anderhalf jaar geleden. Een ander beeld: een jongen en een meisje die publiekelijk worden gestenigd, vorig jaar. De boodschap is duidelijk: in Archi heersen de Taliban.

Praktijkles te gevaarlijk
Er is geen plan om jonge agenten als Baqi en Ehsanullah na hun basistraining van acht weken extra praktijkles te geven om hen beter te leren hoe ze met het geweld moeten omgaan. Elke agent zou van Nederland tien weken aanvullende training krijgen. In de praktijk is niet alleen Archi, maar zijn bijna alle districten buiten Kunduz-stad te gevaarlijk voor trainers.

Char Dara is ook zo'n district in Kunduz waar Nederlandse politietrainers zich niet wagen voor praktijkles, terwijl hun ex-leerlingen er dagelijks werken. Op de weg ernaartoe worden geregeld bermbommen gevonden. Op verzoek van de Volkskrant en Nieuwsuur maakt de politie de weg 'vrij' van bommen, zodat we de Nederlandse ex-leerlingen kunnen bezoeken.

Bermbommen zoeken
Said Mohammad (circa 30 jaar) werkt op een kleine politiepost in Char Dara. Vanuit een hooggelegen wachterstoren kijkt hij uit over de brug waar dagelijks tientallen auto's en kuddes schapen passeren. Een mitrailleur staat klaar om te vuren op eventuele terroristen. Mohammad is pas vier maanden agent en maakte nog geen bermbomincident mee, zijn collega's wel.

Met Mohammad lopen we een patrouille mee door Char Dara om te zien wat hij op de politietraining heeft geleerd. Tussen mannen op brommers met lange baarden en tulbanden controleert Mohammad de weg met het blote oog op mijnen. Hij houdt auto's aan en fouilleert bestuurders op explosieven, wapens en drugs.

'Nederlanders durven niet'
Net als andere agenten die les kregen van Nederlandse trainers is Mohammad zeer tevreden met de opgedane vaardigheden. Mohammad zou graag nog meer les krijgen. Maar ook hij heeft niets gehoord over een tienweekse extra praktijkopleiding die hij zou krijgen. Char Dara is voorlopig ook te gevaarlijk en onbekend voor de Nederlandse trainers.

En dan hebben we nog agent Abdul Hay, die met gevaar voor eigen leven politieagent is in het district Khanabad. In Hays dorp is het niet pluis, vertelt hij met een machinegeweer in de hand. Als hij naar huis gaat verruilt hij zijn politieuniform voor burgerkleding. Zijn wapen verstopt hij dan. 'Het is te gevaarlijk voor u als buitenlander om in mijn dorp rond te lopen', zegt Hay. Voor de politieagent zelf ook.

Lopend door een ander, iets rustiger dorp in Khanabad, zegt Hay: '60 procent van dit gebied is onveilig vanwege criminelen, krijgsheren en Taliban. De Nederlanders durven niet in ons werkgebied te komen.' Hij heeft er begrip voor en biedt een oplossing. Als Nederlanders vooraf melden dat ze langs komen om praktijkles te geven, kunnen Afghaanse agenten een 'veiligheidskordon' maken.

Mijlpaal
Eind maart had een mijlpaal moeten zijn voor de Nederlandse trainers: ze zouden voor het eerst met agenten mee patrouilleren buiten Kunduz-stad, in Khanabad. Maar de missie is afgelast want het was volgens de lokale politiecommandant te onveilig. Er wordt een bloedige strijd uitgevochten tussen krijgsheren onderling. De commandant wilde zijn agenten niet op straat laten rondlopen.

Afgelopen weekeinde zou Defensie zich wel tweemaal naar Khanabad hebben gewaagd, om ex-leerlingen van Duitsers en Amerikanen verder op te leiden.

Agenten in Kunduz verwachten dat het aantal gevechten vanwege het betere weer vanaf april gaat toenemen.